بانک توسعه تعاون، موتور محرک اقتصاد تعاونی و مردمی‌شدن سرمایه

پیروزی انقلاب اسلامی، توجه ویژه و موثری به اقتصاد تعاونی در ایران به ارمغان آورد. این رویکرد نه‌تنها به مفهوم خاص اقتصادی توجه دارد، بلکه بهبود رفاه عمومی و تقویت مشارکت‌های مردمی را در دستور کار قرار می‌دهد. اقتصاد تعاونی با ظرفیت‌های بالقوه خود می‌تواند در برابر چالش‌هایی نظیر تحریم، از پایداری برخوردار باشد.

بانک توسعه تعاون بر مبنای قوانین بالادستی و به‌منظور تسریع رشد و ارتقای فعالیت‌های تعاونی تأسیس شده و به‌عنوان یک تسهیل‌گر در این حوزه عمل می‌کند و ترکیب خدمات بانکداری با اهداف اجتماعی و اقتصادی موجب کارآیی بهتر این نهاد می‌شود.

بانک توسعه تعاون به‌عنوان یکی از نهادهای دولتی مهم، در روز ۱۵ مرداد سال ۱۳۸۸ تأسیس شد. هدف اصلی این بانک، ارایه تسهیلات و حمایت از فعالیت‌های تعاونی بوده و به‌عنوان یک ابزار مالی کارآمد در راستای تحقق اهداف اقتصادی و اجتماعی ایران فعالیت می‌کند و شاید بتوان گفت که این بانک، اجتماعی‌ترین و مردمی‌ترین بانک کشور است که از ادغام صندوق‌های تعاون کشور خلق شد.

هدف‌گذاری بانک توسعه تعاون

به طور کلی، تأسیس بانک توسعه تعاون بر پایه ۴ هدف عمده بوده است:

الف- بهره‌گیری از ظرفیت‌های بانکی برای ارتقای توانمندی‌های بخش تعاون؛

ب- کمک به توسعه اقتصادی و اجتماعی از طریق گسترش بخش تعاون؛

ج- ایجاد بستر مناسب برای مشارکت فعال بخش غیردولتی در اقتصاد کشور با اولویت تعاونی‌ها؛

د- حمایت مالی و اعتباری از واگذاری فعالیت‌های اقتصادی از دولت به بخش غیردولتی و تسهیل حضور تعاونی‌ها در بازار سرمایه و استفاده از ابزارهای مدرن بانکی برای تأمین سرمایه کارآفرینان و افراد جویای کار.

این بانک به‌طور خاص بر روی اشتغال‌زایی و تأمین مالی برای تعاونی‌ها تمرکز دارد. با استفاده از ابزارهای نوین و شیوه‌های خلاقانه، بانک توسعه تعاون تلاش می‌کند تا شرایط مناسبی برای رشد و شکوفایی کسب‌وکارهای تعاونی ایجاد کند. تمرکز ۷۰ درصدی این بانک بر حمایت از حوزه تعاون، نشان از تعهد آن به ارتقاء اقتصاد تعاونی دارد.

علاوه بر این، گزارش‌ها نشان می‌دهد که سالانه یک میلیارد مسافر از طریق بخش تعاون در جاده‌های کشور جابجا می‌شوند، ۹۰ درصد فعالیت امور صید و صیادی، ۱۱٫۵ درصد تولیدات انواع پروفیل و آهن، ۸ درصد کل تولیدات معادن کشور، ۶۵ درصد پرورش و تولید میگو، ۱۲٫۵ درصد پرورش ماهی، ۲۲ درصد تولید گوشت مرغ، ۱۸ درصد تولید گوشت قرمز و ۱۹ درصد تولیدات باغی در بخش تعاون صورت می‌گیرد.

نگاه سه وجهی به توسعه تعاون

یک نگاه سه وجهی به بانک توسعه تعاون وجود دارد که توسعه متوازن این بخش در ابعاد اقتصادی و اجتماعی را به دنبال خواهد داشت.وجه اول یا ضلع اول این مثلث، توسعه کمی تعاونی‌هاست. وجه دوم این مثلث، گسترش اجتماعی تعاونی‌هاست و مردم به قالب تعاون برای انجام فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی باور دارند. وجه سوم توسعه‌بخش بانک توسعه تعاون هم، توجه به عمق اقتصادی تعاونی‌هاست. قالب اجتماعی تعاونی، بستری برای انجام فعالیت‌های اقتصادی است بنابراین یک تعاونی به عنوان یک بنگاه‌ اقتصادی باید دارای شاخص‌‏ها و مدل اقتصادی برای توسعه و اثربخشی فعالیت‌هایش باشد.

نقش بانک توسعه تعاون در مردمی‌سازی اقتصاد

بانک توسعه تعاون به‌عنوان تنها نهاد پولی دولتی با مأموریت توسعه‌ای در بخش تعاون، طی سال‌های فعالیت خود توانسته است نقش مهم و مؤثری در تحقق عدالت اقتصادی، تقویت بنیه مالی تعاونی‌ها، توسعه مناطق کمتربرخوردار و حمایت از اشتغال و کارآفرینی ایفا کند. این بانک با بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی، منابع مالی متنوع، توسعه زیرساخت‌های فناورانه و گسترش شبکه خدمت‌رسانی در سراسر کشور، به یکی از ارکان اجرای سیاست‌های اقتصادی دولت در حوزه مردمی‌سازی اقتصاد و توانمندسازی بخش‌های مولد تبدیل شده است. توسعه کمی و کیفی خدمات بانکی، توجه به بانکداری دیجیتال، تمرکز بر مشتری‌مداری، مشارکت در طرح‌های ملی و تقویت همکاری‌های بین‌نهادی از جمله عواملی بوده‌اند که جایگاه بانک توسعه تعاون را در نظام بانکی کشور متمایز ساخته‌اند.

اجرای طرح‌های ملی توسط بانک توسعه تعاون

بانک توسعه تعاون طی سال‌های گذشته در اجرای طرح‌های ملی مانند «طرح ملی اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری»، «طرح اشتغال فراگیر»، «طرح حمایت از کسب‌وکارهای آسیب‌دیده از کرونا» و «طرح تبصره ۱۸» مشارکت فعال داشته است.

بانک با بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی، منابع داخلی و همچنین منابع تلفیقی با سایر نهادهای حمایتی نظیر صندوق توسعه ملی، صندوق کارآفرینی امید، بنیاد برکت و بنیاد علوی، توانسته منابع گسترده‌ای را در اختیار طرح‌های اشتغال‌زا قرار دهد. این اقدام‌ها ضمن ارتقای بهره‌وری اقتصادی، موجب توانمندسازی اقشار کم‌برخوردار، زنان سرپرست خانوار، روستاییان و عشایر شده است.

تمرکز بر تأمین مالی طرح‌های کارآفرینی، توسعه مشاغل خرد و خانگی، حمایت از تعاونی‌های تولیدی، خدماتی و توزیعی، باعث شده این بانک به‌عنوان بازوی مالی دولت در پیشبرد اهداف اشتغال‌زایی معرفی شود.

در مجموع، بانک توسعه تعاون با تأکید بر اصول مسؤولیت‌پذیری، نوآوری و توسعه اقتصادی، نقش برجسته‌ای در توسعه و تقویت بخش تعاون ایفا کرده است. به‌عنوان تنها نهاد پولی دولتی با مأموریت توسعه‌ای، این بانک می‌تواند در آینده نیز با بهره‌گیری از ظرفیت‌های خود، تأثیرات مثبتی بر اقتصاد کشور داشته باشد.